POPÜLİZMİN İNCE-MERKEZLİ BİR İDEOLOJİ OLARAK KAVRAMSALLAŞTIRILMASI: KAVRAM, LİTERATÜR VE ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME
Özet Görüntüleme: 22
/ 
PDF İndirme: 10
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18147591Anahtar Kelimeler:
popülizm, ince-merkezli ideoloji, ideolojiÖzet
Bu çalışma Michael Freeden’in morfolojik ideoloji yaklaşımında kategorize ettiği “ince-merkezli ideoloji” kavramsallaştırmasına odaklanmaktadır. Çalışmada, Freeden’in analizinden ilham alarak popülizmi “ince ideoloji” olarak değerlendiren görüşlerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca popülizmin kavramsal esnekliğinin popülizmi ideoloji olarak ele alan araştırmalardaki yansımaları incelenerek “ince ideoloji” kavramsallaştırmasının literatürdeki güçlü ve zayıf yönleri analiz edilmiştir. Bu bağlamda çalışma ile ince ideoloji olarak popülizmin boyutlarını anlaşılır kılacak kavramsal bir çerçeve geliştirilmesi hedeflenmektedir. Çalışmanın yöntemi eleştirel literatür analizidir. Bu bilgiler ışığında çalışmanın başlıca bulguları şu şekildedir: Freeden’in yaklaşımında popülizm, kavramsal ve olgusal olarak tek başına bir ideoloji olarak tarif edilememektedir. Popülizm-ideoloji ilişkisi, popülizmin ince-merkezli ideoloji olarak çeşitli ideolojilere eklemlenmesiyle ortaya çıkmaktadır. Popülizmi ince bir ideoloji olarak ele alan çalışmalar ekseriyetle popülizmin muhafazakarlık ve liberalizm gibi geleneksel ideolojilere eklemlenebilen esnek yapısından hareket etmektedir. Freeden’in ince-merkezli ideoloji yaklaşımının popülizme uyarlanması literatüre yeni bir kuramsal analiz yöntemi kazandırmıştır. Nitekim bu analiz yöntemine sübjektiflik ve popülizmin bağlama özgü çeşitliliğinin yeterince dikkate alınmaması gibi nedenlerden dolayı eleştiriler getirilmiştir. Öte yandan Freeden’in yakın dönemde popülizmin ince ideoloji olarak tarif edilemeyecek kadar “zayıfça bir ideoloji” olduğuna yönelik dikkatleri literatürde yeni bir tartışma başlatmıştır. Çalışma ince ideoloji olarak popülizmin kavramdan literatüre eleştirel bir değerlendirmesini içermektedir.
Anahtar Kelimeler: Popülizm, İdeoloji, İnce İdeoloji, Michael Freeden
Referanslar
Abts, K., & Rummens, S. (2007). Populism versus democracy, Political Studies, 55, 404-424.
Akçay, M.C. (2025). Sağ ve sol popülizm: Retorik, ideoloji ve politika pratikleri üzerine karşılaştırmalı bir analiz, Sosyal Bilimler Metinleri, 2, 175-196.
Althusser, L. (1971). Lenin and philosophy and other essays. (Trans. B. Brewster), Monthly Review Press.
Aslanidis, P. (2016). Is populism an ideology? A refutation and a new perspective, Political Studies, 64(1), 88-104.
Belge, M. (2018).“Siz isterseniz…” Popülizm üzerine yazılar. İletişim Yayınları.
Cambridge University Press (t.y.). Ideology. Cambridge Dictionary, https://dictionary.cambridge.org/tr/s%C3%B6zl%C3%BCk/ingilizce/ideology?q=%C4%B1deology.
Canovan, M. (1981). Populism. Harcourt Publisher.
Canovan, M. (2002). Taking politics to the People: Populism as the ideology of democracy. In Y. Mény ve Y. Surel (Ed.), Democracies and the Populist Challenge (pp. 25-44). Palgrave.
Collinson, S. (2025, March 24). Trump’s assault on elites encompasses almost every aspect of American life. CNN Politics, https://edition.cnn.com/2025/03/24/politics/trump-bondi-elite-universities-boasberg-judges-deportation
Decker, F. (2008). Germany: Right-wing populist failures and left-wing successes. In D. Albertazzi ve D. McDonnell (Ed.), Twenty-First Century Populism: The Spectre of Western European democracy (pp.119-134). Palgrave Macmillan.
De Cleen, B. (2017). Populism and nationalism. In R. Kaltwasser, P. Taggart, O. Espejo ve P. Ostiguy, (ed.) The Oxford Handbook of Populism (pp. 342-362). Oxford University Press.
Demertzis, N. (2006). Emotions and populism. In S. Clarke, P. Hoggett, ve S. Thompson (Ed.). Emotion, Politics and Society (pp.103-122). Palgrave Macmillan.
Di Tella, T. S. (1965). Populism and reform in Latin America. In C. Veliz (Ed.). Obstacles to Change in Latin America (pp. 47-74). Oxford University Press.
Eagleton, T. (1996). İdeoloji. Ayrıntı Yayınları.
Eatwell, R. ve Goodwin, M. (2018) National populism the rewolt againts liberal democracy. Penguin UK.
Freeden, M. (2003). Ideology: A Very Short Introduction. Oxford University Press.
Freeden, M. (2017). After the Brexit referendum: Revisiting populism as an Ideology, Journal of Political Ideologies, 22(1), 1-11.
Gerring, J. (1997). Ideology: A definitional analysis, Political Research Quarterly, 50(4), 957-994.
Golshan, T. (2016, February 10). Read. Bernie Sanders’s victory speech in New Hampshire. Vox. https://www.vox.com/2016/2/9/10956632/bernie-sanders-new-hampshire-speech-transcript
Gramsci, A. (2014). Hapishane Defterleri (7. Baskı). Belge Yayınları.
Hall, S., Lumley, B. ve McLennan, G. (1985). Siyaset ve İdeoloji “Gramsci”. Birey ve Toplum Yayınları.
Hawkins, A. K. ve Kaltwasser, C.R. (2017). What the (ideational) study of populism can teach us, and what it can’t”, Swiss Political Science Review, 23(4), 526-542.
Head, B. W. (1985). Ideology and social science: Destutt de Tracy and French liberalism. Martinus Nijhoff Publisher.
Heywood, A. (2017). Political ideologies: An intoduction (6.Baskı). Palgrave Macmillan.
Hofstadter, R. (1969). North America. In G. Ionescu ve E. Gellner, (Ed.), Populism: Its Meanings and National Characteristics (pp. 137-179). The Garden City Press.
Inglehart, R. F. ve Norris, P. (2016). Trump, Brexit, and the rise of populism: Economic have-nots and cultural backlash. (Working Paper Series No. RWP16-026). Harvard University, John F. Kennedy School of Government, https://www.hks.harvard.edu/publications/trump-brexit-and-rise-populism-economic-have-nots-and-cultural-backlash.
Ionescu, G. ve Gellner, E. (Ed.). (1969). Populism: Its meanings and national characteristics. The Garden City Press.
Kaltwasser, C. R. (2011). The ambivalence of populism: Threat and corrective for democracy, democratization, 19(2), 184-208.
Kjeldgaard- Christiansen, J. (2024). The voice of the people: Populism and Donald Trump’s use of informal voice. Society, 61(1), 41-53.
Laclau, E. (1977). Politics and ideology in Marxist Theory: Capitalism, fascism, populism. New Left Books.
Laclau, E. (2005). On Populist Reason. Verso.
Marx, K. ve Engels, F. (2013). Alman İdeolojisi. (Çev. T. Ok ve O. Geridönmez). Evrensel Basım Yayın.
Mazzarella, W. (2024). Populist leadership and charisma. In Y. Stavrakakis ve G. Katsambekis (Ed.). Research Handbook on Populism (pp. 291-302). Edward Elgar Publishing.
McLellan, D. (1986). Ideology. University of Minnesota Press.
McKay, Ben M. & Colque, G. (2024). Populism and ıts authoritarian tendencies: The politics of division in Bolivia, Latin American Perspectives, 259(51), 51-67.
Moffit, B. (2016). The global rise of populism: Performance, political style, and represention. Stanford University Press.
Mouffe, C. (2019). Sol popülizm, İstanbul: İletişim Yayınları.
Mudde, C. (2004). The populist zeitgeist, Government and Opposition. 39(4), 543-544.
Mudde, C. ve Kaltwasser, C. R. (2012). Populism and (liberal) democracy: A framework for analysis. In C. Mudde ve C.R. Kaltwasser (Ed.), Populism in Europe and the Americas Threat or Corrective for Democracy? (pp. 1-26). Cambridge University Press.
Mudde, C. ve Kaltwasser, C. R. (2017). Populism: A very short introduction. Oxford University Press.
Müller, J-W. (2018). Popülizm nedir? (O. Yıldız Çev., 2. Baskı). İletişim Yayınları.
Ostiguy, P. ve Casullo, M. E. (2017). Left versus right populism: Antagonism and the social other. PSA Annual Conference (67th), Glasgow, Birleşik Krallık. https://www.psa.ac.uk/sites/default/files/conference/papers/2017/Ostiguy%20and%20Casullo_0.pdf.
Pipes, R. (1964). “Norodnichestvo: A semantic inquiry”, Slavic Review, 23(3), 441-458.
Rosanvallon, P. (2023). Popülizm yüzyılı: Tarih, teori, eleştiri (S. B. Çağlan, Çev.). Kırmızı Kedi Yayınevi.
Salmela, M. & Von Scheve, C. (2017). Emotional roots of right-wing political populism. Social Science Information, 56(4), 567-595.
Scatlan, J. P. (1984). Populism as a philosophical movement in nineteenth-century Russia: The thought of P. L. Lavrov and N. K. Mikhajlovskij, Studies in Soviet Thougth, 27(3), 209-223.
Schroeder, R. (2020). The Dangerous Myth of populism as a thin ideology, Populism, 3, 13-28.
Sharlamanov, K. (2022). Populism as meta ideology [E-book], Palgrave Macmillan, https://doi.org/10.1007/978-3-031-03934-8.
Stanley, B. (2008). The thin ideology of populism, Journal of Political Ideologies, 13(1), 95-110.
Stavrakakis, Y. et al. (2016). Contemporary left-wing populism in Latin America: Leadership, horizontalism, and postdemocracy in Chavez’s Venezuela, Latin American Politics and Society, 58(3), 51-76.
Taggart, P. (2000). Concept in the social sciences populism. Open University Press.
Taguieff, P-A. (1995). Political science confronts populism: From a conceptual mirage to a real problem, Telos, 103, 9-43.
The White House. (2025, April 9). ICYMI: President Trump is President for Main Street, not Wall Street. https://www.whitehouse.gov/articles/2025/04/icymi-president-trump-is-president-for-main-street-not-wall-street/
Weyland, K. (2001). Clarifying a Contested Concept: Populism in the Study of Latin American Politics, Comparative Politics, 34(1), 1-22.
Wiles, P. (1969). A Syndrome, not a doctrine: Some elementary theses on populism. In G. Ionescu ve E. Gellner, (Ed.), Populism: Its Meanings and National Characteristics içinde (pp. 166-196). The Garden City Press.
Wilcox, B. (2015, September 26). Stanford scholar unpacks the rhetoric behind extremist politician’s mainstream success. Stanford News, Erişim Adresi: https://news.stanford.edu/stories/2015/04/extremism-france-alduy-041615?
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Mesut Can AKÇAY
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
